Parch naturel Puez-Odles

L Parch naturel Puez-Odles ie n “liber daviert” sun la costruzion dla Dolomites ajache l cuntën bel da udëi duta la sortes de pieres, i strac de sedimentazion defrënc, la scunfuries tetoniches y i fenomens d’erojion plu carateristics che se à purtà pro tl tëmp.

Planadures carsiches alauta, parëies maestëusc, prei da mont ondulei y bonifri dan pizes de crëps dala formes stravagantes, valedes giavedes sot dal’erojion y bòsc da odla scures crieia na cuntreda defrenzieda, coche n les vëij dinrer te n raion tan pitl.

L Parch naturel Puez-Odles ie limità tl nord dal Jëuf de Börz y tl sud dal Jëuf de Frea; tl ost ruva l raion via tla Val Badia (Longiarù, Antermoia), tl vest nchin te Funes y te Gherdëina. La pert tl nord dl raion ie dumineda dai crëps dla Odles y dla Odles de Eores y da Sas de Putia, tl sud dala planadura alauta de Gherdenacia, dal Sassongher y Puez (cun Val) y dala Pizes da Cìer.

L Parch naturel ie unì amplià tl 1999 y à śën na spersa de n 10.729 hectar, che se spand ora per i chemuns de Badia, Corvara, Funes, San Martin de Tor, Urtijëi, Santa Cristina y Sëlva. Ora che Funes, ie duc i chemuns dl Parch natural chemuns ladins: tl vest Urtijëi, tl sud Santa Cristina, Sëlva, Badia y Corvara, tl ost San Martin de Tor.

L Parch naturel ie pert dl raion de defendura europeich Rë di raions de defendura Natura 2000, che à sciche obietif dantaldut la defendura di raions de vita, dla plantes y di tieres salveresc. La fundamëntes giuridiches de chësc proiet ie furmedes dala diretiva europeica fauna-flora-habitat y dala diretiva europeica per la prutezion di uciei. La Provinzia de Bulsan à per chësc fin deliberà mesures de mantenimënt. Tlo giatëis i documënc plu mpurtanc che reverda i raions Natura-2000-singui.

Per uni parch naturel  iel unì istituì n cunsëi de gestion, che ie metù adum da reprejentanc y reprejentantes di chemuns te chëi che l raion dl parch natural ie spandù ora, dla lies per la defendura dla natura, da na persona esperta tl ciamp dla scienzes natureles, da reprejentanc o reprejentantes dla lia di paures y da reprejentanc o reprejentantes dla repartizions spezifiches dl’aministrazion provinziela.