Le conzet di Parcs naturai dl Südtirol
Sconanza y adoranza (sostignibla)
I parcs naturai dl Südtirol é dantadöt raiuns de sconanza tlermënter delimitá, che dëida sconé y mantigní la contrada culturala y naturala.
I parcs naturai é dër importanc por le mantignimënt dla natöra y dla contrada, por l’inrescida y ince por la sensibilisaziun y l’educaziun ambientala. Porchël él ti parcs naturai ince regoles sciodes da respeté. Al dess ma gní fat sö ci che vá assolutamënter debojëgn, i terac dess ma gní coltivá te na manira sostignibla, al dess gní presservé i ambiënc de vita naturai dles sorts salvaries de plantes y tiers de nüsc posć.
Chësc ultimo punt é ince n'indicaziun scrita dant da Natura 2000, na rëi de raiuns sot a sconanza particolars cheriada te döta l'UE che tol ince ite na gran pert dles sperses di parcs naturai dl Südtirol (cun lapró ince le Parch natural Grup de Tessa). Ince a livel europeich vel les medemes regoles sciodes fissades dala diretiva sön la fauna, la flora, le habitat y la sconanza di vicí.
Le conzet di parcs naturai se basëia sön püc prinzips tlers:
- I parcs naturai dl Südtirol scona y mantëgn la biodiversité alpina, cun sü ambiënc de vita, sües plantes y sü tiers.
- Tres l'informaziun y l'educaziun ambientala dess les vijitadësses y i vijitadus di parcs naturai svilupé n'atra vijiun dla natöra y gní sburlá a se comporté te na manira plü responsabla.
- I parcs naturai tol ite munts altes, pastöres, pra da munt, y bosć; insediamënc permanënc ne fej indere nia pert dl raiun.
- Al vëgn mantigní inant l’economia forestala y da munt te na forma sostignibla.
- Al ne vëgn conzedü degöna ativité da frabiché (ater co strotöres por l’economia forestala y da munt), al ne pó nia gní metü sö val’ sort de linies o condütes fora de tera, tut fora material de mineores o ciavares de giara, y gnanca gní adoré l’ega di rüs o di lec por fins idroeletrics o industriai.